Newsletter nr 4

Biuro ds. Jakości Kształcenia

Co nowego?

1. Podsumowanie czerwcowych warsztatów projakościowych

2. Narodowy Kongres Nauki (19-20 września 2017)

3. Europejskie Stowarzyszenie Uniwersytetów (EUA)-  1st  European Teaching and Learning Forum (28-29 września 2017)

Podsumowanie czerwcowych warsztatów projakościowych

         Inauguracja nowego roku akademickiego to dobra okazja do podsumowania poprzedniego. A w roku 2016/2017 UZZJK w nowym składzie zaproponował zmianę formuły współpracy z zespołami wydziałowymi. Doroczne konferencje z cyklu Dobre Praktyki i sprawozdania z oceny własnej zastąpiliśmy Warsztatami projakościowymi. Wraz z początkiem czerwca odbyła się ich pierwsza edycja poświęcona wykorzystywaniu wyników badań ilościowych i jakościowych w projektowaniu procesu kształcenia (na przykładzie obserwacji karier zawodowych absolwentów i organizacji praktyk zawodowych).

Warsztaty w sumie zebrały około 60 osób, które podzielone zostały na cztery grupy robocze według obszarów wiedzy. Dzięki uprzejmości Pracowni Ewaluacji Jakości Kształcenia przedstawicie wydziałów i innych jednostek prowadzących studia mieli możliwość, często po raz pierwszy, zapoznania się z wynikami badania losów zawodowych ich absolwentów. Choć raporty wygenerowane dla konkretnych kierunków studiów na pierwszy rzut oka wydawały się skomplikowane i niejasne, w trakcie warsztatów okazywały się zbiorem bardzo ciekawych i cennych informacji o absolwentach i ich sytuacji na rynku pracy. Opracowane przez PEJK studium karier wyraźnie pokazało, że kluczowe dla pozycji absolwentów na rynku pracy jest doświadczenie pracy (np. w postaci praktyk i staży zawodowych) zdobyte podczas studiów, szczególnie II stopnia. Dlatego też gros czasu podczas warsztatów poświęciliśmy na dyskusję o miejscu praktyk w programach kształcenia, sposobach ich organizacji i metodach weryfikacji efektów oczekiwanych po praktykach. Punktem wyjścia do tych refleksji były prezentacje WZZJK, które zgodziły się opowiedzieć o swoimi doświadczeniach w tym zakresie, za co bardzo Zespołom tym dziękujemy. Nasze wyobrażenia o praktykach staraliśmy się skonfrontować z oczekiwaniami studentów, które mogliśmy poznać dzięki wynikom ankiety przeprowadzonej przez samorząd studencki. Istotnym punktem warsztatów była także prezentacja działalności Biura Karier UW, które angażuje się w promowanie zawodowe naszych absolwentów, pomaga studentom przygotować się do rozmów rekrutacyjnych, prowadzi bogatą bazę praktyk i staży, wspomaga wydziały w nawiązywaniu współpracy dydaktycznej z przedstawicielami otoczenia społeczno-gospodarczego.

Kilkanaście dni po zakończeniu warsztatów wszystkim uczestnikom rozesłaliśmy ankietę ewaluacyjną. Może jest jeszcze w Państwa skrzynkach mailowych? Ciągle na ten głos czekamy, więc pomimo upływu czasu warto ją wypełnić i wysłać. Kilkanaście ankiet już do nas wróciło i dostarczyło ciekawych informacji.  Wiemy np., że limit trzech osób delegowanych z jednostki jest zbyt mały i że pomysł warsztatów wielu osobom przypadł do gustu. Taką formę pracy uważają Państwo za najbardziej skuteczną. 

W ankiecie sformułowali Państwo także oczekiwania dot. tematyki warsztatów. Lista jest długa i ciekawa, pracy nam nie zabranie. Wśród zaproponowanych tematów znalazły się m.in. kwestie związane  procesem dyplomowania, metody kształcenia i sposób oceny studenta.

W naszym przekonaniu warsztaty okażą się naprawdę skuteczne, jeśli zaowocują pomysłami działań doskonalących proces kształcenia. Dlatego też opracowany został nowy formularz, który ma być dla jednostek wskazówką w formułowaniu własnych rekomendacji i planu działania oraz podstawą do projektowania rozwiązań ogólnouniwersyteckich. Został on wraz z pismem o sygnaturze BJK-40/ 2017 w lipcu tego roku wysłany do Dziekanów, Kierowników Jednostek oraz Przewodniczących Wydziałowych Zespołów Zapewniania Jakości Kształcenia. Uprzejmie przypominamy o konieczności nadsyłania wypełnionych formularzy na adres Biura ds. Jakości Kształcenia (e-mail: bjk@adm.uw.edu.pl), w terminie do 30 października 2017 r. Formularz dostepny jest także na naszej stronie internetowej pod linkiem:

http://www.bjk.uw.edu.pl/?Aktualnosci&normal

 

Narodowy Kongres Nauki - 19-20 września 2017

              Z pewnością wiele osób, które czyta ten tekst, osobiście śledziło bądź też bezpośrednio uczestniczyło we wrześniowym Narodowym Kongresie Nauki. Wydarzenie to ściągnęło do Krakowa blisko trzy tysiące osób i wzbudziło wiele emocji, w całości poświęcone było bowiem prezentacji założeń do nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (projekt dostepny na stronie: https://nkn.gov.pl/ustawa-2-0/). Projekt ten, jak informuje Ministerstwo, powstał dzięki szerokiej debacie środowiskowej, która toczyła się głównie w ramach cyklu ogólnokrajowych spotkań  poświęconych problematyce nauki i szkolnictwa. Przygotowaniom Konstytucji dla Nauki, bo taką też nazwę nosi najnowszy projekt, towarzyszyły prace Komisji Europejskiej, która w ramach instrumentu finansowego Policy Support Facility (PSF) powołała grupę niezależnych ekspertów, wspierających Polskę m.in. w przygotowaniu reformy szkolnictwa wyższego. Efektem ich pracy jest raport diagnozujący sytuację nauki w Polsce Peer Review of Poland ‘s Higher Education and Science System: Horizon 2020 Policy Support Facility”, (https://rio.jrc.ec.europa.eu/en/policy-support-facility/peer-review-polish-higher-education-and-science-system) i zawierający szereg rekomendacji, m.in.:

  • podkreślenie roli rektora jako zarządzającego uczelnią;
  • wzmocnienie więzi uczelni ze środowiskiem społeczno-gospodarczym;
  • wyraźne rozgraniczenie rodzajów uczelni na zawodowe i akademickie;
  • uproszczenie systemu finansowania uczelni i połączenie strumieni dotacji, zmniejszające m.in. obowiązki sprawozdawcze;
  • powołanie szkół doktorskich;
  • wdrożenie procesu oddolnej konsolidacji uczelni;
  • większe zróżnicowanie w ustroju, finansowaniu, zarządzaniu kadrami, czy ewaluacji w zależności od misji uczelni;
  • zwiększenie  autonomii uczelni w kwestii kształtowania obowiązków kadry akademickiej;
  • reorientowanie ewaluacji  uczelni na zwiększanie wpływu prowadzonych badań na naukę;
  • odbiurokratyzowanie systemów kontroli jakości (wprowadzenie kategorii B+).*

Treść ministerialnego projektu oraz jego uzasadnienie przedstawiane podczas Kongresu pozwalają stwierdzić, że główne założenia Konstytucji dla nauki w dużej mierze odzwierciedlają rekomendacje KE. Dokument liczy sobie wprawdzie blisko 200 stron, ale jest kompilacją czterech dotychczasowych ustaw:  o szkolnictwie wyższym, o zasadach finansowania nauki, o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, o pożyczkach i kredytach studenckich. Zapisy projektu wydają się być dosyć ramowe, a wiele kwestii związanych z funkcjonowaniem i strukturą uczelni zostanie przeniesionych do statutu uczelni. Tym samym rola statutu znacznie wzrośnie, na co zwracał uwagę JM Rektor UW dr hab. Marcin Pałys podczas inauguracji roku akademickiego 2017/2018:

http://www.uw.edu.pl/czeka-nas-debata-o-przyszlosci-uniwersytetu/

Rozmiary i charakter naszego newslettera nie pozwalają na dokładną analizę wszystkich zmian proponowanych przez ministerstwo. Skoncentrujemy się zatem na najważniejszych zapisach dotyczących organizacji i jakości kształcenia na studiach I i II stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich.

            Przede wszystkim fundamentalną zmianą jest przeniesienie uprawnień do prowadzenia kierunku studiów z podstawowej jednostki organizacyjnej bezpośrednio na uczelnię. Warunkiem do prowadzenia studiów na danym kierunku będzie posiadanie przez uczelnię kategorii naukowej A+ lub A dla danej dyscypliny/dyscyplin, do których przyporządkowany został kierunek, bądź uzyskanie zgody właściwego Ministra. Rozwiązanie to, jak przekonuje MNiSW, ma na celu ułatwienie tworzenia kierunków studiów, w tym interdyscyplinarnych, a także eliminację często powtarzanych kierunków w ramach jednej uczelni. Kolejną istotną propozycją jest rezygnacja z minimum kadrowego. Zamiast tego resort chce, aby na studiach o profilu praktycznym co najmniej 50 proc. godzin zajęć prowadzili nauczyciele akademiccy zatrudnieni w danej uczelni jako podstawowym miejscu pracy. Na profilu ogólnoakademickim próg ten miałby wynosić 75 proc. Zmiany obejmą także system rekrutacji na studia I stopnia oraz jednolite magisterskie poprzez możliwość wprowadzenia dodatkowych egzaminów wstępnych także z przedmiotów maturalnych. Egzaminy nie będą obowiązkowe, a ich wynik będzie mógł stanowić maksymalnie 50 proc. oceny kandydata. Ministerstwo postanowiło także zrezygnować z obowiązku pracy dyplomowej na studiach pierwszego stopnia, które będą mogły kończyć się egzaminem dyplomowym. Obowiązek przygotowania pracy dyplomowej został utrzymany na studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. W zapisach znalazło się także wcześniej zapowiedziane wydłużenie studiów niestacjonarnych: w przypadku studiów pierwszego stopnia o jeden semestr, a w przypadku studiów drugiego stopnia i jednolitych magisterskich o dwa semestry. Jednocześnie w odniesieniu do studiów niestacjonarnych zniesiony zostanie limit co najmniej połowy zajęć z udziałem nauczycieli akademickich.

            W zakresie ewaluacji jakości kształcenia główną instytucją pozostanie Polska Komisja Akredytacyjna. W myśl nowych przepisów będzie ona uprawniona do dokonywania oceny programowej oraz tzw. oceny kompleksowej. Ta pierwsza w swych założeniach i kryteriach prawdopodobnie zbieżna będzie z dotychczasową oceną programową, zredukowana zostanie natomiast skala ocen. Ewaluowany program będzie mógł otrzymać ocenę pozytywną lub negatywną, która skutkować będzie zamknięciem kierunku studiów. Z kolei cała uczelnia będzie podlegała ocenie kompleksowej. W przypadku uzyskania pozytywnego wyniku oraz wskazania przez PKA dziedzin, w ktorych jakość kształcenia jest szczegolnie wysoka, kierunki w ramach wyróżnionych dziedzin zwolnione zostaną z obowiązku ocen programowych. Czym jednak ma być nowa ocena kompleksowa? W dokumencie czytamy: „Ocena kompleksowa polega na ocenie działań na rzecz zapewniania jakości kształcenia w uczelni. Przeprowadzając ocenę kompleksową bierze się pod uwagę w szczególności skuteczność działań na rzecz zapewniania jakości kształcenia w uczelni we wszystkich dziedzinach, w których prowadzone jest kształcenie” (art. 237, ust. 1 i 2). Z pewnością dokładne kryteria obu ocen sformułowane zostaną w projektach odpowiednich rozporządzeń. Oprócz ocen pozytywnych lub negatywnych, PKA będzie mogła przyznać wyróżniającym się jednostkom certyfikat uprawniający do dotacji finansowej.

Do całego projektu ustawy, obecnie szeroko dyskutowanego, będzie można zgłaszać poprawki do 19 października 2017r. Poniżej zamieszczamy link do strony Konstytucja dla Nauki, która stanowi platformę do konsultacji społecznych.

http://konstytucjadlanauki.gov.pl/wspoltworz-reforme-z-nami

 

Uprzejmie zachęcamy także do zapoznania się z uwagami do projektu ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce opracowanymi przez zespół rektorski Uniwersytetu Warszawskiego:

http://www.uw.edu.pl/uwagi-do-projektu-ustawy/

 

Resort Nauki i Szkolnictwa Wyższego przewiduje, że nowe prawo zacznie obowiązywać od października 2018 r. a w pełni wejdzie w życie do 2020 r.

 

 * (informacje zaczerpnięte ze strony internetowej:

http://www.nauka.gov.pl/aktualnosci-ministerstwo/raport-komisji-europejskiej-a-konstytucja-dla-nauki-punkty-wspolne.html )

Europejskie Stowarzyszenie Uniwersytetów (EUA) - 1st European Teaching and Learning Forum (28-29 września 2017)

      Z inicjatywy Europejskiego Stowarzyszenia Uniwersytetów w dniach 28-29 września na Uniwersytecie Piotra i Marii Curie w Paryżu odbyło się 1st European Learning & Teaching Forum. Wydarzenie poświęcone było różnym problemom dydaktyki akademickiej. Uczestnicy forum, reprezentujący uczelnie europejskie – wśród nich z UW: Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia dr hab., prof. UW Jolanta Choińska-Mika i mgr Agata Wroczyńska, Kierownik Biura ds. Jakości Kształcenia dyskutowali o możliwym wsparciu rozwoju kompetencji dydaktycznych pracowników uczelni oraz omawiali przykłady dobrych praktyk i innowacji dydaktycznych. Idea forum jest efektem wieloletnich prac i badań prowadzonych pod skrzydłami EUA, a poświęconych tematyce learning and teaching. Jedną z bieżących inicjatyw zaprezentowanych w trakcie forum jest European Forum for Enhanced Collaboration in Teaching (EFFECT), projekt którego współpartnerem jest m.in. Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP). Innowacyjny Projekt rozpoczęty w 2015 r. poświęcony został m.in. sytuacji i roli nauczycieli w szkolnictwie wyższym.

            Wszystkich zainteresowanych tematyką forum zapraszamy na stronę:

http://www.eua.be/activities-services/events/event/2017/09/28/default-calendar/european-learning-teaching-forum

                                               16 października 2017 r.

 

Dziękujemy za lekturę.
Katarzyna Wileńska
bjk@adm.uw.edu.pl
22 5524073

Biuro ds. Jakości Kształcenia UW

bjk@adm.uw.edu.pl

22 55 24072, 073

www.bjk.uw.edu.pl